Beint í efni

Ofbeldi er alls konar

Ofbeldi getur verið líkamlegt, kynferðislegt og andlegt. Það getur líka verið stafrænt og fjárhagslegt. Ofbeldi getur gerst inni á heimilum eða úti á skólalóð, fullorðnir geta beitt unglinga ofbeldi eða unglingar hvorn annan. Ofbeldi er alls konar.

Það getur oft verið erfitt að fatta hvað sé heilbrigt eða óheilbrigt í samskiptum og hvenær það er ofbeldi. Ef einhver gerir eitt eða fleira af þessu við þig er það líklegast ofbeldi:

  • Hótar þér.
  • Meiðir þig með því að sparka, lemja eða hrinda.
  • Missir stjórn á skapi sínu.
  • Niðurlægir þig.
  • Ásakar þig um eitthvað sem þú hefur ekki gert.
  • Einangrar þig frá fjölskyldu eða vinum.
  • Sýnir brjálæðislega afbrýðisemi.
  • ‍Skoðar símann þinn eða tölvupóst án leyfis.
  • Segir þér hvað þú átt að gera eða hvernig þú átt að haga þér.
  • Pressar á þig eða neyðir þig til að stunda kynlíf.
  • Sendir þér óumbeðna nektarmynd eða þrýstir á þig að fá nektarmynd.
  • Verslar með kortinu þínu án leyfis.

Þetta eru bara örfá dæmi. Endilega skoðaðu meira á þessari síðu til að kynna þér betur hvernig ofbeldi lýsir sér.

Segðu frá

Ef þú eða einhver sem þú þekkir hefur orðið fyrir ofbeldi er best að tala um það við einhvern sem þú treystir. Til dæmis við einhvern í fjölskyldunni, kennara, námsráðgjafa, skólasálfræðing, skólahjúkrunarfræðing eða þjálfara. Þeir sem beita ofbeldi geta líka fengið hjálp.

Það er fullt af fólki sem er tilbúið að hlusta á þig og hjálpa.

  • Hjálparsími og netspjall 1717. Þar er opið allan sólarhringinn og hægt að tala í trúnaði um hvað sem er. Ekkert vandamál er of lítið eða of stórt.
  • Sími og netspjall 112. Þá er fenginn ráðgjafi frá barnavernd eða félagsþjónustu sem veitir þér og fjölskyldunni þinni stuðning. Líðan barna er alltaf höfð að leiðarljósi. Aðalatriðið er að stoppa ofbeldið með því að styðja við alla aðila, hvort sem þeir verða fyrir ofbeldinu eða beita því. Það þarf að gefa upp nafn en þú getur beðið um að enginn annar fái að vita það.
  • Bergið headspace. Bergið er stuðnings- og ráðgjafasetur sem aðstoðar ungt fólk og er alveg ókeypis. Þar geturðu bókað tíma hjá ráðgjafa sem fer yfir vandann, veitir stuðning og ráðgjöf.
  • Vopnabúrið. Ráðgjöf og stuðningur við börn og unglinga sem glíma við einhvers konar vandamál. Í grunninn er Vopnabúrið tómstunda- og líkamsræktarstöð sem hjálpar þér að ná betra jafnvægi á skóla, heimili og félagslífi.
  • Hinsegin félagsmiðstöð. Fyrir öll ungmenni á aldrinum 13-17 ára sem vilja spjalla í félagsmiðstöð þar sem öll eru velkomin.
  • Heilsugæslustöðvar. Margar heilsugæslur eru með sérstaka móttöku fyrir ungt fólk á aldrinum 13-20 ára. Þú getur farið þangað til að ræða um heilsu þína og líðan.

Hvenær verða unglingar sakhæfir?

Unglingar verða sakhæfir 15 ára gamlir. Það þýðir að þá má refsa þeim ef þeir brjóta af sér. Það má handtaka þá og úrskurða í gæsluvarðhald en þá þarf að tilkynna barnaverndarnefnd og foreldrum um það vegna þess að sérreglur gilda um unglinga til 18 ára aldurs.

Er þetta ást?

Er í lagi að nota silent treatment í sambandi? En að hóta að skaða sig ef makinn fer frá manni?

Samþykki

Samþykki fyrir kossum, kynlífi og einhverju kynferðislegu er gríðarlega mikilvægt og nauðsynlegt til að öllum líði vel. Það er því aldrei í lagi að suða um eða þvinga fram kynlíf, hvort sem við erum í sambandi eða ekki. Hugsaðu um samþykki eins og að bjóða einhverjum tebolla. Myndirðu einhvern tímann neyða manneskju til að drekka tebollann?

Stafrænt kynferðisofbeldi

Stafrænt kynferðisofbeldi er til dæmis að sýna eða dreifa nektarmyndum af öðrum í leyfisleysi, senda óumbeðnar nektarmyndir og kynferðisleg skilaboð, þrýsta á aðra að senda sér kynferðislegar myndir, til dæmis með því að vilja borga pening fyrir þær, eða nota nektarmyndir til þess að hrella, hóta eða kúga peninga af öðrum. Þessi listi er ekki tæmandi, enda er tæknin sífellt að breytast og þar af leiðandi breytist stafrænt kynferðisofbeldi líka.

Stuttmynd byggð á sönnum frásögnum úr íslenskum raunveruleika þegar nektarmyndir sem eru sendar í trúnaði fara á flakk.

Óviðeigandi efni á netinu varðandi börn og unglinga

Ef þú sérð eða veist um eitthvað óviðeigandi efni varðandi börn og unglinga á netinu geturðu notað Ábendingalínu Barnaheilla sem kemur því áfram til lögreglu.

Kynferðisofbeldi

Ef þú verður fyrir nauðgun, tilraun til nauðgunar eða öðru kynferðisofbeldi ættirðu að fara sem fyrst á Neyðarmóttöku kynferðisofbeldis á Landspítalanum í Fossvogi eða á sjúkrahúsinu á Akureyri. Þar eru hjúkrunarfræðingar, sálfræðingar og læknar sem geta hjálpað andlega og líkamlega.

Einelti

Einelti er líka ofbeldi. Komdu fram við aðra eins og þú vilt að aðrir komi fram við þig. Að horfa á einelti og gera ekki neitt er það sama og taka þátt. Það tapa allir á einelti.

Ofbeldi meðal ungmenna

Sprottið hafa upp síður og lokaðir hópar á samfélagsmiðlum með myndböndum af unglingum í grófum slagsmálum á meðan aðrir standa aðgerðarlausir í kring eða hvetja þau til dáða. Svona líkamsárásir geta haft mjög alvarlegar afleiðingar, bæði fyrir þá sem verða fyrir ofbeldinu og þá sem beita því. 

Ef þú verður vitni að slagsmálum er best að ganga í burtu og láta lögreglu vita með því að hafa samband við 112. Það gæti bjargað mannslífi. Ef þú veist um myndband á netinu sem sýnir slagsmál ættirðu að tilkynna það til lögreglu.

Ofbeldi í samböndum

Ofbeldi í samböndum, líka kallað heimilisofbeldi, er þegar sá sem beitir ofbeldinu er skyldur eða tengdur þér. Til dæmis fjölskyldumeðlimur, núverandi eða fyrrverandi kærasti eða kærasta, vinir eða umönnunaraðili.

Dæmi um ofbeldi er að slá, klípa, hrinda, hóta, öskra, vanræksla, káf og að láta aðra gera eitthvað kynferðislegt sem þeir vilja ekki. Að horfa upp á aðra á heimilinu vera beitta ofbeldi er líka ofbeldi.

Sóley er 13 ára stelpa sem ólst upp við heimilisofbeldi. Hún hefur nú flutt á annað heimili með mömmu sinni. Í dag er hún glöð og býr við öryggi.

Segðu frá

Segðu frá og leitaðu þér hjálpar ef þú hefur orðið fyrir ofbeldi.

Þekkir þú birtingarmyndir ofbeldis?

Skoða fleiri dæmi

Andri

Andri var mjög glaður þegar hann sópaði myndinni af Helgu til hægri og komst að því að hún hafði líka áhuga á honum. Þau voru í sama menntaskóla, Helga einu ári eldri, vinsæl og miklu sætari – að Andra mati. Þau byrja að spjalla gegnum appið og fara fljótlega að daðra.

En nú líður Andra mjög illa, Helga hafði beðið hann um nektarmynd og ætlaði að senda af sér til baka sem hún gerði svo aldrei. Helga sendi myndina á vini sína og nú eru allir að mæla út nakinn líkama Andra. Helgu finnst þetta allt saman fyndið og gerir lítið úr mótmælum Andra. Hún birti meira að segja spjallið þeirra á Insta og allir í skólanum eru búnir að læka það.

Er þetta ofbeldi?

Bergið headspace

Bergið er stuðnings- og ráðgjafasetur fyrir ungt fólk upp að 25 ára aldri. Ekkert vandamál er of lítið eða of stórt.

1717

1717 er hjálparsími og netspjall Rauða Krossins sem er til staðar allan sólarhringinn ef þú vilt tala við einhvern. Ekkert vandamál er of lítið eða of stórt.

Vopnabúrið

Vopnabúrið er líkamsræktar- og tómstundastöð sem býður upp á ráðgjöf og stuðning við börn og unglinga sem glíma við einhvers konar vandamál.